Gerrit stond die maandagochtend in zijn tuin met een mok koffie die hij nog maar half op had. De storm van de nacht ervoor had zijn werk gedaan. De grote eik van de buurman lag dwars over zijn tuinschutting. Zijn tuinset: aan splinters. En in zijn dakkapel zat een deuk die geen twijfel liet over wat er was gevallen.
De buurman stond er al naast. Schouders opgehaald, eigen koffie in de hand. "Niks aan te doen, Gerrit. Dat was gewoon de wind."
Gerrit belde me die middag op. Niet om te klagen, maar omdat hij oprecht niet wist hoe dit nu zat. "Moet ik mijn eigen verzekering bellen? Of is dit gewoon zijn probleem?"
Dat is precies de vraag die bijna iedereen stelt in zo'n situatie. Het voelt logisch: zijn boom, zijn schade, zijn rekening. Maar zo werkt het juridisch gezien niet per se.
Aansprakelijkheid — de verplichting om schade van een ander te vergoeden — is geen automatisme. Aansprakelijkheid ontstaat niet enkel omdat er schade is. Er moet iets meer zijn.
Vergelijk het met een losgeraakte dakpan van jouw eigen dak die de tuinstoel van de buurman verplettert. Dan ben jij ook niet altijd meteen aansprakelijk — maar let op: voor gebreken aan een opstal zoals een dak kan risicoaansprakelijkheid gelden, ook als je niet wist dat er iets mis was.
Bij bomen geldt een vergelijkbaar principe. Aansprakelijkheid kan op twee manieren ontstaan.
Schuld-aansprakelijkheid: je buurman wist dat de boom ziek was en heeft de boom laten staan. Hij heeft iets gedaan of nagelaten wat hij niet had mogen doen. Dit heet schuld-aansprakelijkheid, gebaseerd op onrechtmatige daad (artikel 6:162 Burgerlijk Wetboek).
Risicoaansprakelijkheid: de boom vertoonde een gebrek — zoals rot of afgestorven takken — waardoor de boom schade heeft veroorzaakt. De eigenaar van de boom kan dan aansprakelijk zijn, ook als de eigenaar er niet van op de hoogte was dat de boom gebrekkig was. Dit heet risicoaansprakelijkheid (artikel 6:173 Burgerlijk Wetboek). Kort gezegd: als jouw boom niet deugt, ben jij als eigenaar verantwoordelijk voor de schade die dat veroorzaakt — zelfs als je er niet van af wist.
Maar wat als de boom er kerngezond uitzag?
Gerrit loopt om de gevallen boom heen en maakt foto's. De stam vertoont gapende scheuren. De schors bladert af. Een paar grote takken zijn al maanden dood. Dit is geen gezonde boom die het ongelukkig heeft afgelegd — dit is een boom die erop wachtte om te vallen.
Gerrit stuurt zijn buurman een appje: zakelijk, geen verwijten. "Hé, ik heb flinke schade. Dakkapel en schutting samen schat ik op zo'n 2.400 euro. Ik heb foto's van de boom gemaakt, die zien er niet goed uit. Zal ik jouw verzekeraar bellen?"
De verzekeraar van de buurman erkent dat de boom verwaarloosd was. De AVP (aansprakelijkheidsverzekering particulieren) van de buurman betaalt. Gerrit hoeft zijn eigen verzekering niet aan te spreken, geen eigen risico, geen premieverhoging.
Let op: of de AVP van de buurman daadwerkelijk uitkeert, hangt af van zijn polisvoorwaarden en of de schade het eigen risico van zijn polis overstijgt.
Dezelfde storm. Maar nu ziet die boom er strak uit. Goed gesnoeid, geen zieke plekken, niks wat erop wees dat de boom het niet zou houden. Gerrit zoekt naar aanknopingspunten voor aansprakelijkheid. Hij vindt ze niet. De buurman heeft niks verkeerd gedaan. De storm was gewoon te zwaar.
In dit geval betaalt de AVP van de buurman niet. Gerrit moet zijn eigen opstalverzekering aanspreken voor de dakkapel — een dakkapel maakt deel uit van de opstal en valt daarmee standaard onder de opstalverzekering. De tuinset is voor eigen rekening als die niet meeverzekerd was onder de inboedelverzekering.
Maak na elke flinke storm direct foto's. Niet alleen van de schade aan jouw eigendommen, maar ook van het object dat de schade heeft veroorzaakt. Een rotte stam, afgestorven takken — dat soort details verdwijnt snel zodra er wordt opgeruimd.
Stuur je buurman ook een bericht. Een appje volstaat. Vermeld de datum en beschrijf de schade kort. Zo heb je een aantoonbaar moment van melding — en dat telt als het later tot een claim komt.
Twijfel je of jouw opstalverzekering dit soort schade dekt? Of wil je weten hoe sterk je staat als jouw buurman aansprakelijk is? Dan is het de moeite waard om even samen door je polis te lopen. En soms is het gewoon fijn om dat even met iemand door te praten die dit vaker ziet. Je weet waar je me kunt vinden.
Alleen als je buurman aansprakelijk is. Was de boom zichtbaar ziek of verwaarloosd, dan kan de AVP (aansprakelijkheidsverzekering particulieren) van de buurman de schade vergoeden. Was de boom gezond en was de storm extreem zwaar, dan spreek je je eigen opstalverzekering aan voor schade aan de woning. Tuinmeubilair is dan voor eigen rekening als het niet meeverzekerd was.
Mogelijk wel. Op grond van risicoaansprakelijkheid (artikel 6:173 Burgerlijk Wetboek) kan een eigenaar aansprakelijk zijn voor schade veroorzaakt door een gebrekkige boom, ook zonder dat de eigenaar wist dat de boom een gebrek had. De bewijslast — aantonen dat de boom een gebrek had — ligt bij degene die de schade claimt.
Foto's gemaakt direct na de storm zijn daarvoor het meest waardevol. Documenteer rotte stukken, afgestorven takken en scheuren in de stam. Een schriftelijke melding aan je buurman — ook per appje — met datum en beschrijving van de schade geldt als aantoonbaar moment van kennisgeving.
De opstalverzekering dekt schade aan de woning zelf — zoals een dakkapel of gevel — veroorzaakt door een gevallen boom, ook als de buurman niet aansprakelijk is. Tuinmeubilair valt doorgaans onder de inboedelverzekering (soms met een aparte buitendekking) of is niet standaard meeverzekerd.